در سال ۱۹۷۲، دانشمندی ژاپنی به نام سوسومو اونو مقالهای نوشت که مورد توجه بسیاری قرار گرفت. او گفت: همانطور که فسیلها را در سراسر جهان پیدا میکنیم، چرا نباید در بدن ما هم فسیل وجود داشته باشد؟ بسیاری این حرف را مسخره کردند و گفتند: مگر میشود بدن زنده فسیل داشته باشد؟ اما سالها بعد، زمانی که دانشمندان بدن انسان را بهتر شناختند و ساختار DNA را درک کردند، فهمیدند که اونو بیدلیل این حرف را نزده بود.
درون بدن ما فسیلهای DNA وجود دارد. یعنی بخشهایی از DNA که زمانی فعال بودند، اما اکنون هیچ عملکردی ندارند. این ژنها از گذشتههای دور در بدن ما باقی ماندهاند، اما دیگر هیچ کاری انجام نمیدهند. درست مثل یک یادگار از اجدادمان.
ژن “رز”، یک فسیل ۶۳ میلیون ساله
یکی از این فسیلهای ژنتیکی، ژن “رز” نام دارد. این ژن مربوط به یکی از اجداد اولیه ماست، موجودی به نام پروگاتوریوس که ۶۳ میلیون سال پیش روی زمین زندگی میکرد. ژن “رز” در بدن او فعال بود و وظیفهی تولید ویتامین C را بر عهده داشت. اما حدود ۶۱ میلیون سال پیش این ژن از کار افتاد و تبدیل به یک فسیل ژنتیکی شد.
اما چرا این ژن دیگر کار نمیکند؟ پاسخ دقیق آن مشخص نیست، اما دانشمندان احتمال میدهند که بدن اجداد ما دیگر نیازی به تولید ویتامین C نداشت، چون آن را از غذا دریافت میکرد. به همین دلیل، این ژن به مرور زمان غیرفعال شد. اما هنوز در بدن ما وجود دارد، بدون آنکه کاری انجام دهد. در عوض، این ژن در بدن برخی حیوانات مانند لمورها هنوز فعال است و برای آنها ویتامین C تولید میکند.
ژن “UOX”، فسیلی که ما را چاقتر کرد
یک نمونه دیگر از ژنهای فسیلشده، ژن “UOX” است. این ژن وظیفه داشت اسید اوریک را از بدن دفع کند. اما حدود ۱۷ میلیون سال پیش، این ژن غیرفعال شد. و حالا، همهی میمونها و انسانها اسید اوریک در بدنشان دارند. اما چرا این ژن از کار افتاد؟
دانشمندان هنوز دلیل قطعی آن را نمیدانند، اما یک نظریه جالب وجود دارد: وقتی ژن UOX غیرفعال شد، بدن توانست چربی بیشتری ذخیره کند. این موضوع باعث شد که اجداد ما در شرایط سخت و کمبود غذا، بتوانند زنده بمانند. در واقع، همین ژن فسیلشده ممکن است به بقای انسان کمک کرده باشد.
