بیماری CCHF مخفف تب خونریزیدهنده کریمه-کنگو است. این بیماری یک عفونت ویروسی خطرناک است که توسط ویروس CCHF ایجاد میشود و میتواند باعث خونریزی شدید و حتی مرگ شود.
Crimean-Congo Hemorrhagic Fever
راههای انتقال
گزش کنههای آلوده (بهویژه کنههای جنس Hyalomma)
تماس با خون یا بافت دامهای آلوده هنگام ذبح یا نگهداری
تماس با خون، ترشحات یا بافت بدن فرد مبتلا (بهخصوص در مراکز درمانی)
علائم
علائم معمولاً ۱ تا ۹ روز پس از آلودگی ظاهر میشوند:
تب ناگهانی
سردرد شدید
درد عضلانی و کمردرد
ضعف و بیحالی
تهوع و استفراغ
درد شکم
در مراحل شدیدتر:
خونریزی از بینی و لثه
کبودیهای پوستی
خونریزی گوارشی
نارسایی کبد، کلیه یا سایر اندامها
تشخیص
آزمایش PCR برای شناسایی ویروس
آزمایشهای سرولوژی (آنتیبادیها)
بررسی کاهش پلاکت و اختلالات انعقادی خون
درمان
درمان اختصاصی قطعی ندارد.
مراقبتهای حمایتی (مایعات، فرآوردههای خونی و کنترل خونریزی) بسیار مهم هستند.
در برخی موارد از داروی Ribavirin استفاده میشود، اما اثربخشی آن هنوز محل بحث است.
پیشگیری
استفاده از لباس و دستکش محافظ هنگام تماس با دام
کنترل کنهها در دامها
رعایت اصول بهداشتی در کشتارگاهها
استفاده از تجهیزات حفاظت فردی برای کارکنان درمانی
آیا عامل آربوویروس است؟
بله، ویروس CCHF یک آربوویروس (Arbovirus) محسوب میشود.
Arbovirus مخفف Arthropod-borne virus است؛ یعنی ویروسی که توسط بندپایان خونخوار (مانند کنهها، پشهها یا پشهخاکیها) منتقل میشود.
در مورد CCHF:
ناقل اصلی: کنههای جنس Hyalomma
عامل بیماری: ویروس CCHF که متعلق به جنس Orthonairovirus از خانواده Nairoviridae است.
انسان معمولاً با گزش کنه آلوده یا تماس با خون و بافت دام یا انسان آلوده مبتلا میشود.
نکته مهم این است که هرچند CCHF یک آربوویروس است، میتواند از انسان به انسان نیز از طریق تماس با خون و ترشحات بدن منتقل شود؛ این ویژگی باعث میشود کنترل آن در بیمارستانها اهمیت زیادی داشته باشد.
برای مرور، چند آربوویروس معروف عبارتاند از:
ویروس دنگی
ویروس زیکا
ویروس چیکونگونیا
ویروس تب زرد
ویروس نیل غربی
ویروس CCHF (که توسط کنه منتقل میشود، نه پشه)
این تفاوت مهمی با بیشتر آربوویروسهای شناختهشده دارد که عمدتاً توسط پشهها منتقل میشوند.
Ribavirin (ریباویرین) یک داروی ضدویروس است که برای برخی عفونتهای ویروسی به کار میرود، اما روی همه ویروسها اثر ندارد.
در بیماری CCHF
ریباویرین سالهاست برای درمان تب خونریزیدهنده کریمه-کنگو استفاده میشود.
با این حال، شواهد علمی قطعی نیستند؛ برخی مطالعات نشان دادهاند اگر در روزهای ابتدایی بیماری شروع شود، ممکن است شدت بیماری و خطر مرگ را کاهش دهد، اما مطالعات دیگر چنین اثری را بهطور واضح تأیید نکردهاند.
به همین دلیل، مهمترین بخش درمان CCHF همچنان مراقبت حمایتی (کنترل خونریزی، تزریق مایعات، فرآوردههای خونی و مراقبتهای ویژه در صورت نیاز) است.
موارد مصرف دیگر
ریباویرین همچنین در برخی شرایط دیگر نیز استفاده شده است، از جمله:
برخی موارد عفونت شدید با Respiratory syncytial virus
بعضی تبهای خونریزیدهنده ویروسی مانند Lassa fever
در گذشته همراه با اینترفرون برای درمان Hepatitis C، هرچند امروزه تا حد زیادی با داروهای جدیدتر جایگزین شده است.
عوارض مهم
کمخونی (بهویژه کمخونی همولیتیک)
تهوع و استفراغ
خستگی
سردرد
خطر شدید برای جنین؛ در دوران بارداری ممنوع است و زن و مرد باید تا مدتی پس از مصرف، از روشهای مؤثر پیشگیری از بارداری استفاده کنند.
به همین دلیل، ریباویرین باید فقط با تجویز پزشک و تحت نظر مصرف شود، بهخصوص در بیماران مبتلا به CCHF.
